Medische ethiek (B-KUL-U04A9A)
Doelstellingen
1. Inzicht verwerven in de historische ontwikkeling van de medische ethiek
2. Inzicht verwerven en leren hanteren van drie belangrijke ethische argumentatiemodellen
• het Hippocratisch model
• het " Principlism " (welzijn, niet-schaden, autonomie, rechtvaardigheid)
• het vertalen van beide voorgaande tradities in ethische argumentatiemodellen : het deontologisch model, het utilitaristisch model en het teleologisch model (met bijzondere aandacht voor het personalisme en de personalistische geneeskunde)
3. Toepassen van deze argumentatiemodellen op bijzondere domeinen van de medische ethiek (6u seminarie) (begin van het leven, einde van het leven, orgaandonatie en -transplantatie, genetisch testen van minderjarigen).
Begintermen
Inhoud
Aard van het studiemateriaal
Presentatiesoftware
Toledo
Handboek
Volgtijdelijkheidsvoorwaarden
Dit opleidingsonderdeel is een voorwaarde voor het opnemen van volgende opleidingsonderdelen:
E01B5A : Ethische discussie omtrent de eerste toepassingen van xeno-transplantatie
E02B5A : Klinische ethiek: het functioneren van de commissies voor medische ethiek
U06B5A : Klinische ethiek: het functioneren van de commissie voor medische ethiek
Plaats in het onderwijsaanbod
-
Bachelor in de geneeskunde (Kortrijk) (uitdovend vanaf 2012-2013)
180 sp.
- Bachelor in de onderwijskunde (Kortrijk) (A2: Module geneeskunde) 180 sp.

Onderwijsleeractiviteiten
2.0 sp. Medische ethiek (B-KUL-U04A9a)
Inhoud
De belangrijkste theoretische argumentatiemodellen in de medische ethiek worden voorgesteld en ingeoefend. De 3 modellen zijn:
- het Hippocratisch model
- het " Principlism " (welzijn, niet-schaden, autonomie, rechtvaardigheid)
- het vertalen van beide voorgaande tradities in ethische argumentatiemodellen : het deontologisch model, het utilitaristisch model en het teleologisch model (met bijzondere aandacht voor het personalisme en de personalistische geneeskunde).
Doelstellingen
De voornaamste doelstelling is het "leren ethisch argumenteren" én dit aan de hand van de belangrijkste ethische tradities én modellen.
Beschrijving leeractiviteit
Tijdens de hoorcolleges wordt van de studenten verwacht responsief te reageren op de bespreking van de verschillende casussen, die een oefening zijn in het leren ethisch argumenteren. Het college is dus vooral een interactiecollege.
Studiemateriaal
- Paul Schotsmans, Handboek Medische Ethiek. Leuven-Heverlee, Lannoo-Campus, 2008.
2.0 sp. Medische ethiek: seminarie (B-KUL-U05A0a)
Inhoud
De groep wordt in vier verdeeld. Elke groep krijgt een andere thematiek.
• Groep 1: Ethische dilemma’s bij het beginnende leven, met bijzondere aandacht voor de menselijke genetica, de medisch begeleide voortplanting, zwangerschapsafbreking, e.d.
• Groep 2: Ethische dilemma’s bij het eindigende leven, met bijzondere aandacht voor de problematiek van de therapeutische verbetenheid, palliatieve zorg, palliatieve sedatie, euthanasie, e.d.
• Groep 3: Ethische dilemma’s bij orgaandonatie en -transplantatie, met bijzondere aandacht voor de orgaandonatie bij levende en dode donoren
• Groep 4: Ethische dilemma’s in de zorg, met bijzondere aandacht voor de problemen rondom de arts-patiënt relatie, beslissingen met betrekking tot minderjarigen, de geheimhouding, de organisatie van de gezondheidszorg, het omgaan met prioriteiten in de gezondheidszorg, e.d.
Toelichting en suggesties bij de seminaries: vertrekkende van de adviezen van de Commissie voor Medische Ethiek, ethische richtlijnen en academische literatuur worden eerst inhoudelijke theoretische verhelderingen aangeboden. In het tweede en derde seminarie brengen de studenten zelf hun casussen aan voor verdere ethische bespreking. Op basis van academische literatuur en ethische richtlijnen bespreken de studenten een casus volgens een bepaald stappenplan.
Doelstellingen
Aan het einde van de seminaries moet de student in staat zijn om een ethische casus te analyseren volgens een stappenplan.
Beschrijving leeractiviteit
De studenten moeten zelf een seminariewerk schrijven van 5 tot 7 bladzijden, waarin zij een ethisch probleem analyseren en een ethische stelling beargumenteren. Daarbij moeten ze de academische literatuur en ethisch-klinische richtlijnen met betrekking tot de casus bestuderen en verwerken.
Studiemateriaal
- Paul Schotsmans, Handboek Medische Ethiek. Leuven-Heverlee, Lannoo Campus, 2008.
Evaluatieactiviteiten
Evaluatie : Medische ethiek (B-KUL-U24A9a)
Toelichting
De toetsing peilt naar: weet de student zelfstandig en creatief om te gaan met de ethische argumentatiemodellen? Hiervoor is de kennis van de argumentatiemodellen (hippocratische traditie, principlism en de drie ethische modellen) een minimale vereiste. Deze wordt dan ook analytisch getoetst en is een minimumvereiste. Inzicht in de complexe ethische draagwijdte van specifieke medisch-ethische besluitvorming is een beoogd neven-effect. Dit veronderstelt:
- minimaal: weergeven en begrijpen;
- maximaal: creatief interpreteren, toepassen en integreren.
Een schriftelijk examen over de hoorcolleges wordt georganiseerd in de loop van de maand november (einde) of december (begin).
De studenten dienen hun seminariewerk in voor het begin van de kerstvakantie. De studenten ontvangen - op hun verzoek - in het tweede semester feedback over hun seminariewerk.
Evaluatievorm: schriftelijk examen, met 2 algemene vragen en drie specifieke toetsvragen (antwoord niet langer dan 5 lijnen).
Tijdstip: eerste examenperiode
Soort Evaluatie: schriftelijk én een seminariewerk.
Toelichting:
1° Schriftelijk examen over de hoorcolleges
2° Seminariewerk (in te dienen voor het begin van de Kerstvakantie)
Bereking van het eindresultaat:
- elk onderdeel (tussentijdse toets en seminariewerk) telt mee voor de helft van de eindquotering
