Inhoud

Dit opleidingsonderdeel biedt een selectieve kennismaking met de kritische tradities binnen de sociale wetenschappen aan de hand van vooral  primaire teksten. Tijdens het eerste college bespreken we kort de grote historische lijnen en pluriformiteit binnen de kritische maatschappijtheorie. Vervolgens staan we stil bij enkele kerninzichten van Karl Marx, waarbij de notie van ideologiekritiek als richtsnoer dienst doet. Aansluitend lezen we enkele teksten uit de traditie van de Frankfurter Schule: M. Horkheimer over de wisselwerking tussen filosofie en sociale wetenschappen binnen de kritische maatschappijtheorie; T.W. Adorno over de notie ‘maatschappij’, de cultuurindustrie, en jazzmuziek; en W. Benjamin over ‘het kunstwerk in het tijdperk van zijn technische reproduceerbaarheid’.
In het tweede luik van de cursus behandelen we de meer recente, postmarxistische ontwikkelingen binnen de kritische maatschappijtheorie,  die vaak sterk schatplichtig zijn aan het werk van M. Foucault. We bespreken daarom eerst enkele belangrijke teksten van Foucault over biomacht en de relatie tussen machtsuitoefening en ‘subjectivering’, evenals de korte maar invloedrijke beschouwing van G. Deleuze over de overgang van een disciplinaire naar een zgn. controlemaatschappij. Tevens staan we kort stil bij de krachtlijnen binnen het zgn. regiem van neoliberale bestuurlijkheid aan de hand van enkele secundaire teksten die voortbouwen op Foucaults colleges over ‘de geboorte van de biopolitiek’ Vervolgens focussen we op de erfenis van het Italiaanse autonome marxisme van de jaren 1970. We lezen enkele teksten van A. Negri en  P. Virno over het begrip ‘multitude’ , de notie ‘commonwealth’, en de status van immateriële arbeid binnen het huidige globale kapitalisme. Afrondend bespreken G. Agambens ingrijpende herinterpretatie van het begrip biopolitiek in termen van de productie van ‘naakt leven’. 

Beschrijving leeractiviteit

De studenten denken tijdens het hoorcollege actief mee en formuleren eigen ideeën, kritische opmerkingen, mogelijke toepassingen en eventuele vragen om verduidelijking. Dit vraagt in principe dat ze de behandelde teksten vooraf geheel of gedeeltelijk doornemen.

Studiemateriaal

De tekstreader wordt verspreid via de cursusdienst van Politika. De tijdens de colleges gebruikte powerpoint-presentaties worden in principe voor ieder college op het Toledo leerplatform onder ‘cursusdocumenten’ gepost.

Komt ook voor in andere opleidingsonderdelen

• S0A32B : Kritische maatschappijtheorie