Verplicht in fase
Optioneel in fase
Eerste semester
Tweede semester
Beide semesters
Dit jaar
Volgend jaar
Wisselende jaren
Extern
Voorwaarden
Docenten
Onderwijstaal
Duur
NiveauVergelijkende biologie (B-KUL-E02A4A)
Uitgesloten voor examencontractDoelstellingen
Dit opleidingsonderdeel wil de opbouw van het menselijk lichaam binnen de context van de evolutie bespreken en je tegelijk het essentiële basisvocabularium biologie bijbrengen. Daarbij vertrekken we van de cel als structurele en functionele eenheid van het leven, waarvan we de mogelijke vormen en organisatieniveaus schetsen. Deze kennis zal je nadien helpen bij alle op biologie verder bouwende specialisatiecursussen. Verder moet je inzicht krijgen in de organisatie van een aantal typedieren, die representatief zijn voor de belangrijkste phyla. Bovendien moet je de universele basisorganisatie leren interpreteren van vertegenwoordigers van beide phylogenetische lijnen. Hiervoor maken we gebruik van vergelijkende observatie van microscopische preparaten en van de dissectie van een zoogdier.
Begintermen
Enige kennis van het vakspecifieke vocabularium en van de algemene basisbeginselen vergemakkelijken het verloop van de eerste lessen. Toch wordt deze basisinformatie geleidelijk opnieuw geïntroduceerd en in de juiste context geplaatst. Voor het practicum moet je uiteraard de leerstof kennen die we tijdens het hoorcollege vergelijkende biologie bespreken.
De opleidingsonderdelen van de opleidingen geneeskunde en tandheelkunde kunnen enkel gevolgd worden indien men geslaagd is in de toelatingsproef arts tandarts zoals georganiseerd door de Vlaamse Gemeenschap. Voor meer info : http://www.ond.vlaanderen.be/toelatingsexamen/
Inhoud
Je maakt kennis met het vakjargon dat nodig is om latere opleidingsonderdelen te kunnen begrijpen. Dit begint heel eenvoudig met de bespreking van de cel als structurele en functionele eenheid van leven. We denken verder na over de organen en orgaanstelsels die samen bepalend zijn voor de functionele mogelijkheden van een organisme. Alle dieren, van eenvoudig tot complex, worden geconfronteerd met gelijkaardige problemen zoals afvalstoffenbeheer, gasuitwisseling en gastransport, verdediging tegen vreemde indringers en coördinatie van de orgaanstelsels tot een functioneel geheel, Een vergelijkende bespreking van de orgaanstelsels zal je toelaten de complexiteit van het ontstaan, de bouw en de functionaliteit van deze stelsels bij de mens beter te doorgronden. Na een kort illustratief overzicht van de biodiversiteit binnen het dierenrijk, vormt deze cursus een voldoende basis om diepgaand na te denken over het fenomeen evolutie en soortvorming bij dieren en de mens.
Aard van het studiemateriaal
Cursustekst
Presentatiesoftware
Handleiding
Multimedia
Toledo
Volgtijdelijkheidsvoorwaarden
Dit opleidingsonderdeel is een voorwaarde voor het opnemen van volgende opleidingsonderdelen:
E03A1A : Ontwikkeling en voortplanting
E03A7A : Bloed en bloedsomloop
E04A0A : Spijsvertering en voeding
E04A2A : Ademhaling en nier
E04A6A : Celfysiologie
E04A9A : Metabolisme en metabole regeling
E04B9A : Fysiologie van de mens
Onderwijsleeractiviteiten
4.5 sp. Vergelijkende biologie (B-KUL-E02A4a)
Inhoud
De volgende hoofdstukken komen aan bod:
· Hoofdstuk 1: Algemene situering van de levende organismen en hun basisindeling volgens het 5-Regnasysteem van Whitakker. Prokaryote versus Eukaryote basis.
· Hoofdstuk 2: De unicellulaire levensvorm: morfologische en functionele eenheid van het leven.
· Hoofdstuk 3: Multicellulaire levensvormen: beperking tot het Regnum Animalia.
· Hoofdstuk 4: Weefseldifferentiatie en differentiële genexpressie.
· Hoofdstuk 5: Evolutieve opbouw van de mens, een exemplarische benadering: evolutie van spijsverteringstelsel, excretiestelsel, ademhalings- en circulatiestelsel, immuun-, voortplantings- endocrien-, en zenuwstelsel.
· Hoofdstuk 6: Illustratie van de variabiliteit en diversiteit qua levensvormen en realisatie van soortspecifieke adaptaties: beperking tot de chordata. Romer-hypothese, Amphioxus als prototype, Agnatha, Gnathostomata-Vertebrata: pisces, amphibia, reptilia, aves en mammalian.
· Hoofdstuk 7: Evolutie en speciatie: evolutie door afstamming, variabiliteit en selectiedruk, allelenfrequenties binnen populatie, mechanismen die leiden tot voortplantingsisolatie en speciatie.
· Hoofdstuk 8: Biologische situering van het fenomeen mens. Discussie rond de biologische superioriteit van de mens en impact van zijn continue strijd tot vrijwaring van de soort (verwijzing naar bio-ethiek).
Doelstellingen
Dit opleidingsonderdeel wil de opbouw van het menselijk lichaam binnen de context van de evolutie bespreken en je tegelijk het essentiële basisvocabularium biologie bijbrengen. Daarbij vertrekken we van de cel als structurele en functionele eenheid van het leven, waarvan we de mogelijke vormen en organisatieniveaus schetsen. Deze kennis zal je nadien helpen bij alle op biologie verder bouwende specialisatiecursussen. Verder moet je inzicht krijgen in de organisatie van een aantal typedieren, die representatief zijn voor de belangrijkste phyla. Bovendien moet je de universele basisorganisatie leren interpreteren van vertegenwoordigers van beide phylogenetische lijnen. Hiervoor maken we gebruik van vergelijkende observatie van microscopische preparaten en van de dissectie van een zoogdier.
Beschrijving leeractiviteit
Tijdens dit college moet je mee redeneren, vragen beantwoorden en notas nemen.
Studiemateriaal
Het studiemateriaal bestaat uit:
· cursusnota's Vergelijkende biologie en een illustratiebundel, uitgegeven in eigen beheer,
· het virtueel museum oftewel de visuele ondersteuning van de behandelde diergroepen . Je hebt hier toegang toe via Toledo, na inloggen met je userid en je persoonlijk intranetpaswoord. Via dezelfde webpagina heb je ook toegang tot het elektronisch monitoraat (vragentrommel) dat gekoppeld is aan deze cursus.
Er bestaan een aantal basishandboeken biologie. We geven die enkel bij wijze van voorbeeld en je bent niet verplicht deze te kopen:
· Biology, sixth edition by Raven and Johnson, ISBN 0-07-303120-8.
· Biology, fifth edition by Solomon, Berg and Martin, ISBN 0-03-022299-0.
· Life, the science of biology, sixth edition by Purves, Sadava, Orians and Heller, ISBN 0-7167-3873-2.
0.5 sp. Vergelijkende biologie: practicum (B-KUL-E02A5a)
Inhoud
Elke student dient verplicht de vijf praktische opdrachten uit te voeren.
Practicum 1: gebruik microscoop, celtypes en studie van eencellige Protozoa: begeleid practicum, zaal Lamarck, Zoologisch instituut
Practicum 2: celcyclus, celkweek en vroege embryonale ontwikkeling: zelfstandig uit te voeren interactief elektronisch practicum aangeboden op Toledo onder documenten- practica- e-practicum2 : alle onderdelen
Practicum 3: universaliteit binnen diversiteit: universele bouw van chordata-vertebrata met daarnaast aandacht voor specifieke globale lichaamsbouw van modelorganismen af te leiden uit de aangeboden doorsneden. Zelfstandig uit te voeren interactief elektronisch practicum aangeboden op Toledo onder documenten-parctica-e-practicum3: alle onderdelen
Practicum 4: problematiek heterotrofie. Organisatie van spijsverteringsapparaat gelinkt aan functionaliteit. De algemene lichaamsbouw van de aangeboden invertebraten dient eveneens gekend. Zelfstandig uit te voeren interactief elektronisch practicum aangeboden op Toledo onder documenten-parctica-e-practicum4: alle onderdelen
Practicum 5: dissectie rat: begeleid practicum, zaal Lamarck, Zoologisch Instituut
Het practicumwerkboek kan gedownload worden van Toledo (documenten-practica- practicumwerkboek) en dient verplicht ingevuld als didactisch hulpmiddel ter voorbereiding van het onderdeel practicumexamen. Aansluitend bij een theoretische les wordt de mogelijkheid geboden vragen te stellen ivm e-practica.
De beide begeleide practica één en vijf duren 3.00uur. Elkeen biedt zich aan op tijdstip zoals aangegeven in lessenrooster.
De interactieve elektronische practica nemen ook telkens ongeveer 3 uur effectief werken in beslag. Elk practicum kan evenwel in onderdelen worden uitgevoerd en gesubmit waarna feedback informatie volgt. Alle onderdelen van betreffend practicum moeten wel binnen de aangegeven twee weken worden uitgevoerd. Na deze twee weken zijn deze interactieve practica niet meer beschikbaar op Toledo. Uw actieve deelname aan alle practica wordt opgevolgd.
Doelstellingen
Via de vergelijkende observatie van microscopische preparaten en de dissectie van een zoogdier krijg je inzicht in de organisatie van enkele typedieren, representatief voor de belangrijkste phyla. Bovendien leer je de universele basisopbouw interpreteren van vertegenwoordigers van beide phylogenetische lijnen.
Beschrijving leeractiviteit
Tijdens dit practicum beantwoord je zelfstandig de gestelde vragen via gerichte observatie en interpretatie. Daarbij maak je gebruik van de informatie en practicumopdrachten zoals die in het practicumwerkboek staan. Ter controle van je observerend vermogen moet je soms ook representatieve schetsen maken.
Studiemateriaal
Het studiemateriaal bestaat uit een practicumwerkboek met de beschreven opdrachten en te beantwoorden vragen. Voor de dissectieoefening moet je beschikken over een dissectieset (gekocht (cfr. practicum anatomie) of geleend).
Evaluatieactiviteiten
Evaluatie : Vergelijkende biologie (B-KUL-E22A4a)
Toelichting
Bachelor in de geneeskunde: schriftelijke evaluatie d.m.v. een meerkeuze examen over theorie (60% totaal) en practica (10% totaal). Op advies van de POC wordt vanaf 2011-2012 geen giscorrectie meer toegepast voor MKE dat wordt aangevuld met een open vraag (30% totaal). Verworven vrijstellingen voor het practicum worden als behaald cijfer meegerekend.
Bachelor in de tandheelkunde : mondeling examen met schriftelijke voorbereiding waarbij gevraagd wordt 10 biologische termen te situeren, 10 stellingen te interpreteren/corrigeren en 3 open hoofdvragen te beantwoorden waarbij tekeningen en schemas onderdeel uitmaken van het antwoord. Studenten tandheelkunde worden ook op het moment van het theoretisch examen bevraagd over hun kennis opgedaan tijdens de praktische oefeningen.
