Inhoud

In dit vak worden de beginselen met inbegrip van de bronnen van het recht gedoceerd. Het vormt de eerste grondige kennismaking met de techniciteit van het positieve recht, met vanzelfsprekend aandacht voor de waarden die aan het recht ten grondslag liggen. Het recht wordt benaderd vanuit een dubbele invalshoek: als een systeem van objectief recht en als een geheel van subjectieve rechten. In het eerste deel staan de bronnen van het recht (wetgeving, rechtspraak (en rechtsvinding), rechtsleer, gewoonte, billijkheid en algemene rechtsbeginselen) en de onderlinge samenhang en hiërarchie van de normen centraal (primaat van de hogere norm, werking van de wet in tijd, primaat van de bijzondere wet).
In het tweede deel (= subjectief recht) worden een aantal fundamentele privaatrechtelijke beginselen en begrippen uiteengezet (zoals rechtssubjecten, rechtsobject, rechtsfeit, rechtshandeling, rechtssancties…),  die de nodige basis moeten verschaffen voor het vak verbintenissenrecht en de meer gespecialiseerde cursussen. De student wordt actief getraind in de juridische redeneertechniek, doordat hij de in cursus gedoceerde theoretische grondbeginselen praktisch moet kunnen toepassen via het oplossen van casussen, waarop zowel de hoorcolleges als de monitoraten actief de nadruk leggen.  
Kalender (13 weken/5su (65uren))
Afdeling I: Wat is het recht? 

• Definitie (objectief) recht: wat onderscheidt recht van andere regels
• Verschillende wijzen waarop het recht een verbintenis afdwingt
• Begrippen inzake objectief recht: positief recht, gemeen recht- uitzonderingsrecht, formeel en materieel recht
• Begrippen inzake objectief recht: aanvullend recht, dwingend recht, recht van (internationaal privaatrechtelijke) openbare orde met aandacht voor de maatschappelijke context voor de toename van het dwingend recht 
• Indeling van het recht in rechtstakken: a) Structuurbegrippen privaat recht- en publiekrecht: met aandacht voor de tendensen van vermaatschappelijking van het recht en nieuwe tendensen zoals publiek-private samenwerking b) Verdere onderverdeling van het privaat en publiekrecht
• Functies van het recht met inleiding tot de voornaamste klassieke auteurs hieromtrent   

Afdeling II: Fundamentele kenmerken van het Belgisch Staatsbestel   

• Kenmerken van het Belgisch staatsbestel: rechtsstaat, scheiding der machten, soevereiniteit der natie, erfelijke parlementaire monarchie, federale staat   

Afdeling III: Wet als bron van recht  

• Materiele en formele federale wetgeving: totstandkomingsprocedure       
• Federale wetgeving (vervolg): totstandkomingsprocedure en soorten federale wetten 
• Gemeenschaps- en gewestwetgeving: 1) wat is een federale staat 2) staatshervorming van België
• Gemeenschaps - en gewestwetgeving: aspecten van bevoegdheidsverdeling en institutionele structuur
• Diverse bronnen van internationaal recht (verdragsrecht, rechtstreeks werking) en de secundaire normen (richtlijnen, verordening, beschikking
• Situering van de internationale rechtsorde t.o.v. de nationale rechtsorde; 
• Hiërarchie der normen
• Toepassing van de wet in de tijd en in de ruimte met inbegrip van het rechtszekerheidsbeginsel
• Toepassing van de wet in de tijd en in de ruimte 

Afdeling IV: Andere rechtsbronnen

• Rechtspraak, gerechtelijke organisatie en juridische argumentatietechnieken: a) Waarde van de rechtspraak als rechtsbron; b) juridische argumentatietechnieken; c) exegetische school en vrije wetenschappelijke school   

(PROEFEXAMEN)  

• Algemene rechtsbeginselen Gewoonte- en rechtsleer als bron van recht   

Afdeling V: Subjectieve rechten, rechtssubjecten, rechtsfeiten en rechtshandelingen

• De notie subjectief recht en de beperkingen op de uitoefening van het subjectief recht (rechtsmisbruik) 
• Rechtssubject: natuurlijke personen (I) 
• Rechtssubject : natuurlijke personen (vervolg) ; Rechtssubject rechtspersoon
• Rechtssubject: rechtspersonen
• Rechtsobjecten met onder meer onderscheid inzake diverse soorten goederen en rechten (o.m. zakelijk r   recht versus persoonlijk recht, intellectuele rechten, persoonlijkheidsrechten..) Rechtsobjecten met onder meer onderscheid inzake diverse soorten goederen en rechten (o.m. zakelijk recht versus persoonlijk recht, intellectuele rechten, persoonlijkheidsrechten..)
• Rechtsfeit en rechtshandeling: a) onderscheid; b) constitutieve bestanddelen
• Rechtsfeit en rechtshandeling: constitutieve bestanddelen (vervolg) en basisonderscheiden
• Wettelijke en conventionele vertegenwoordiging 
• Algemene beginselen bewijsrecht in diverse rechtstakken
• Responsiecollege