Inhoud

Inleiding
Een inleiding op de eigenheid van de normatieve ethiek als discipline en een overzicht van de hedendaagse uitdagingen van het ethische denken.

I. Wat is goed handelen?
Een analyse van de grondtypes van het ethische denken (consequentialistische ethiek, deontologische ethiek en deugdenethiek). Deze analyse biedt tevens de mogelijkheid om een aantal centrale begrippen uit te diepen, zoals: geluk, deugd, oordeelsvermogen, intentie, morele wet, persoonlijke autonomie, praktische rede, communicatief handelen, …
In dit deel van de cursus kunnen onder meer de volgende auteurs aan bod komen: Aristoteles, Epicurus, Petrus Abaelardus, Immanuel Kant, Jeremy Bentham en Jürgen Habermas.

II. Van natuurwet tot mensenrechten
Een analyse van de normatieve fundamenten van het recht, met nadruk op het klassieke en het moderne natuurrecht, het moderne idee van individuele rechten, het rechtspositivisme en hedendaagse rechtsethische paradigma's. Dit gedeelte wordt afgesloten met een reflectie over hedendaagse opvattingen van mensenrechten als verderzetting van het natuurrecht.
In dit deel kunnen onder meer de volgende auteurs aan bod komen: Thomas Van Aquino, Hugo De Groot, Thomas Hobbes, John Locke, Montesquieu, John Austin, Hans Kelsen, H.L.A. Hart, John Rawls, Ronald Dworkin, Joseph Raz en Thomas Pogge.

III. Individu versus gemeenschap
Dit deel van de cursus biedt een overzicht van de normatieve onderbouw van de moderne, democratische rechtsstaat aan de hand van de volgende thema's: sociaal contract, ethiek van de burger, democratische legitimiteit, politiek conflict, publieke sfeer, politieke representatie, volkssoevereiniteit, de driedeling liberalisme-republicanisme-communitarisme. Bijzondere aandacht wordt besteed aan de gespannen verhouding tussen individu en gemeenschap en de manier waarop die verhouding gedacht wordt binnen verschillende historische en ideologische stromingen.
In dit deel kunnen onder meer de volgende auteurs aan bod komen: Cicero, Leonardo Bruni, Niccolo Machiavelli, Thomas Hobbes, Edmund Burke, John Stuart Mill, Jürgen Habermas en Claude Lefort.

IV. Wie krijgt wat?
Een inleiding op de normatieve onderbouw van de welvaartsstaat aan de hand van diverse klassieke rechtvaardigheidstheorieën en hedendaagse modellen van sociale en economische rechtvaardigheid. Er wordt ruim aandacht besteed aan het probleem van supranationale solidariteit en aan diverse hedendaagse opvattingen omtrent mondiale rechtvaardigheid, zoals het nationalisme en het kosmopolitisme.
In dit deel kunnen onder meer de volgende auteurs aan bod komen: Aristoteles, Adam Smith, Jeremy Bentham, John Rawls, David Miller en Thomas Pogge.

Beschrijving leeractiviteit

Behalve klassieke hoorcolleges zijn er een aantal colleges waarin teksten bediscussieerd worden. De studenten bereiden deze discussiemomenten zelfstandig voor door het lezen van een tekst en het schriftelijk beantwoorden van een aantal vragen bij die tekst. De studenten dienen hun schriftelijke voorbereiding verplicht in via Toledo, telkens voor het respectieve discussiecollege. Tijdens de discussiecolleges zelf wordt een actieve deelname van alle studenten verwacht.
 

Studiemateriaal

Cursustekst, bronteksten en slides worden verspreid via Toledo.