Optioneel in fase
Eerste semester
Tweede semester
Beide semesters
Dit jaar
Volgend jaar
Wisselende jaren
Extern
Voorwaarden
Docenten
Onderwijstaal
Duur
NiveauGeloof en ethiek (B-KUL-A01A1B)
Doelstellingen
Het opleidingsonderdeel 'Geloof en ethiek' is bedoeld als kennismaking met en uitdieping van de grondlijnen van de fundamentele moraaltheologie, ook wel theologische ethiek genoemd. Deze cursus behandelt vooral de verhouding tussen christelijk geloof en ethiek maar besteedt ook aandacht aan andere vormen van religieuze ethiek, met name islamitische en boeddhistische ethiek. De doelstellingen zijn:
- De student kent de fundamentele principes en de eigen methodiek van de christelijke ethiek. Hij/zij verwerft inzicht in de bijbelse inspiratiebronnen voor de ethiek, in de geschiedenis van de theologische ethiek en enkele belangrijke thema's zoals de verhouding tussen geloof en rede, kerk en wereld.
- De student is in staat om de hermeneutische inzichten over de relatie tussen levensbeschouwing en ethiek ook toe te passen op de ethiek van andere wereldgodsdiensten.
- De student kan de verworven inzichten inzake theologische ethiek zinvol verwoorden met het oog op een mature dialoog met de levensbeschouwelijk plurale en sterk geseculariseerde samenleving.
Begintermen
Geen specifieke theologische of ethische voorkennis vereist.
Inhoud
De cursus leidt in in diverse vormen van relatie tussen geloof, levensbeschouwing en ethiek. De idee van een verantwoordelijkheidsethiek wordt voornamelijk ontwikkeld tegen de achtergrond van de traditie van de christelijke ethiek maar steeds met verwijzing naar de ethiek van andere wereldgodsdiensten. De volgende thema's komen aan bod:
1. Wat is ethiek en welke zijn de bronnen van de theologische ethiek?
2. Op zoek naar het religieuze 'verschil'. Over de eigenheid van de christelijke ethiek in onderscheid met de islamitische ethiek
3. Bijbel en christelijke ethiek; koran en islamitische ethiek
4. Waarden en normen
5. De menselijke persoon als ethische maatstaf (personalisme)
6. Geweten en schuld
7. Natuurwetsdenken
8. Deugden, passies en plichten
9. Autoriteit en ethiek
10. Genade, rechtvaardigheid en liefde
11. Eigendom, bezit en armoede
12. Straf, herstel en vergeving
13. Vrede en oorlog
14. Diversiteit en ethiek
PS De syllabus voor zelfstudiestudenten wijkt af van die voor de reguliere studenten (zie beschrijving zelfstudiepakket op Toledo).
Aard van het studiemateriaal
Artikels en literatuur
Cursustekst
Toledo
Plaats in het onderwijsaanbod
- Bachelor in de godgeleerdheid en de godsdienstwetenschappen (verkort programma) 105 sp.
-
Bachelor in de godgeleerdheid en de godsdienstwetenschappen
180 sp.
- Bachelor in de wijsbegeerte (Optie Godgeleerdheid en godsdienstwetenschappen) 180 sp.
Onderwijsleeractiviteiten
4.0 sp. Geloof en ethiek (B-KUL-A01A1a)
Inhoud
De cursus leidt in in diverse vormen van relatie tussen geloof, levensbeschouwing en ethiek. De idee van een verantwoordelijkheidsethiek wordt voornamelijk ontwikkeld tegen de achtergrond van de traditie van de christelijke ethiek maar steeds met verwijzing naar de ethiek van andere wereldgodsdiensten. De volgende thema's komen aan bod:
1. Wat is ethiek en welke zijn de bronnen van de theologische ethiek?
2. Op zoek naar het religieuze 'verschil'. Over de eigenheid van de christelijke ethiek in onderscheid met de islamitische ethiek
3. Bijbel en christelijke ethiek; koran en islamitische ethiek
4. Waarden en normen
5. De menselijke persoon als ethische maatstaf (personalisme)
6. Geweten en schuld
7. Natuurwetsdenken
8. Deugden, passies en plichten
9. Autoriteit en ethiek
10. Genade, rechtvaardigheid en liefde
11. Eigendom, bezit en armoede
12. Straf, herstel en vergeving
13. Vrede en oorlog
14. Diversiteit en ethiek
PS De syllabus voor zelfstudiestudenten wijkt af van die voor de reguliere studenten (zie beschrijving zelfstudiepakket op Toledo).
Doelstellingen
* De student kent de fundamentele principes en de eigen methodiek van de christelijke ethiek. Hij/zij verwerft inzicht in de bijbelse inspiratiebronnen voor de ethiek, in de geschiedenis van de theologische ethiek en enkele belangrijke thema's zoals de verhouding tussen geloof en rede, kerk en wereld.
* De student is in staat om de hermeneutische inzichten over de relatie tussen levensbeschouwing en ethiek ook toe te passen op de ethiek van andere wereldgodsdiensten.
*De student kan de verworven inzichten inzake theologische ethiek zinvol verwoorden met het oog op een mature dialoog met de levensbeschouwelijk plurale en sterk geseculariseerde samenleving.
Studiemateriaal
De reader is verkrijgbaar bij de cursusdienst van Katechetika
1.0 sp. Geloof en ethiek_werkcollege (B-KUL-A01A2a)
Inhoud
Stap 1: U zoekt één recent opiniërend artikel (uit De Morgen, De Standaard of Tertio) over een zelf te kiezen ethische kwestie. De krantenartikels kan je zoeken op het digitaal archief: www.demorgen.be, www.destandaard.be, www.tertio.be. Als je geen abonnement hebt, kan je een dagkaart aankopen. Je kan het archief van de kranten ook raadplegen in de meeste stedelijke of gemeentelijke bibliotheken of in de centrale bibliotheek van de K.U.Leuven op het Ladeuzeplein. Tertio is beschikbaar in GBIB.
Stap 2: Naast het opiniërende krantenartikel over het gekozen thema (uit De Morgen, De Standaard of Tertio) zoekt u één iemand uit het werkveld die beslagen is in de christelijk-ethische benadering van het gekozen thema (naargelang het thema kan dit bijvoorbeeld iemand van Pax Christi, Kerkwerk multicultureel samenleven, Broederlijk delen, Welzijnszorg, gevangenispastoraat, een ethische commissie,… zijn).
Stap 3: U schrijft een reflectiepaper (max 2 pagina's) waarin u een eigen opinie over het gekozen ethische thema ontwikkelt. U verwijst ook naar het geraadpleegde artikel én verwerkt aantoonbaar het gesprek met de gecontacteerde specialist; u dient nog andere ethische literatuur op te zoeken en te verwerken (minimum acht voetnoten uit minstens drie verschillende referenties). Gelieve steeds de Richtlijnen te volgen (zie facultaire website en college Inleiding tot de christelijke theologie en methodiek). De reflectiepaper moet ingediend worden uiterlijk op de eerste maandag van januari-examenperiode 2013. Dat gebeurt enkel via hard copy per post (Prof. De Tavernier, Sint Michielsstraat 4 postbus 3101, 3000 Leuven) of via het postvakje van Prof. De Tavernier in MTC-professorenkamer
Doelstellingen
(Opgelet: NIET voor studenten met een zelfstudiepakket! Voor zelfstudiestudenten gelden de voorwaarden zoals die in het zelfstudiepakket op Toledo beschreven staan).
* In staat zijn om ethisch relevante teksten in recente opinieartikels uit kranten te vinden en te becommentariëren.
* Bronteksten en ethische referentiewerken leren vinden in de bibliotheek en via het internet.
* Enkele ethische visies leren kennen en zelf een ethische redenering leren opbouwen.
* Verbanden tussen fundamentele en toegepaste moraaltheologische thema's en benaderingen leren zien.
Evaluatieactiviteiten
Evaluatie: Geloof en ethiek (B-KUL-A21A1b)
Toelichting
De studenten verwerken de inhoud van de hoorcolleges aan de hand van de powerpointpresentaties, de gegeven uitleg en de cursustekst. Er kan ook een vraag gesteld worden over de lezingen die in het kader van de cursus dienen gevolgd te worden (zie info via Toledo).
Een niet-exhaustieve lijst met voorbeeldexamenvragen is via Toledo beschikbaar.
De leerstof van het hoorcollege wordt geëvalueerd via een schriftelijk examen (gesloten boek). Dit examen telt voor 90 % van het totale aantal punten voor dit vak (de schrijfopdracht in het kader van het werkcollege telt mee voor 10 % van de punten). In november bestaat de mogelijkheid -indien de POC hierover positief adviseert- om een 'tussentijdse toets' af te leggen, om te ervaren hoe het is om examen af te leggen. De resultaten van deze tussentijdse toets tellen niet mee in de eindbeoordeling.
Hoe pak je de studie best aan? Het is belangrijk dat men de inhoud van de cursus goed begrijpt en de gedachtegang kan reconstrueren. De nadruk ligt vooral op het verwerven van inzicht in de argumentatie die ontwikkeld wordt. Op de toledo-pagina's zijn powerpointpresentaties te vinden die een goede leidraad bieden bij het studeren.
